Onderzoek

Inleiding

Onderzoeksstrategie
In 2017 is de Onderzoeksstrategie van het UMCG geactualiseerd. Binnen het overkoepelende thema Meer Gezonde Jaren (Healthy Ageing) zal het onderzoek zich concentreren op drie aandachtsgebieden, te weten Mechanisme van Ziekten, Preventie en Innovatieve (Diagnostiek en) Behandeling. Afdelingen in het UMCG zal gevraagd worden een middellange termijnperspectief te ontwikkelen voor hun onderzoek waarbij zoveel mogelijk wordt aangesloten bij deze overkoepelende strategie. De onderzoeksinstituten vormen de wetenschappelijke communities waarbinnen de inhoudelijke strategie wordt gevormd, ook zoveel mogelijk in aansluiting op de drie aandachtsgebieden.
Voor succesvolle uitvoering van onderzoek is het belangrijk om goede onderzoekers aan te trekken of te behouden. Daartoe is in 2017 een nieuw Academisch Loopbaanbeleid ontwikkeld dat de komende jaren zal worden geïmplementeerd. Ook de samenwerking met externe partners zal verder ontwikkeld worden, waardoor meer publiek-publieke en publiek-private consortia ontstaan die gezamenlijk maatschappelijke problemen gaan aanpakken. De doelstellingen ten aanzien van infrastructuur zijn aangescherpt, met speciale aandacht voor de duurzame voortzetting van Lifelines, de verdere ontwikkeling van IT ten behoeve van onderzoek en goede ondersteuning bij het verwerven van extramurale fondsen. 

Evaluatie van onderzoek
Onderzoek is een belangrijke kerntaak van het UMCG. Het UMCG kent vijf grote onderzoeksinstituten:
1.    GUIDE Institute: Groningen University Institute for Drug Exploration 
2.    BCN-BRAIN Institute: Behavioural and Cognitive Neurosciences 
3.    SHARE Institute: Science in Healthy Ageing and healthcaRE
4.    W.J.Kolff Institute: Biomaterials 
5.    CRCG Institute: Cancer Research Center Groningen

Met de indiening van de bestuurlijke reactie op de SEP-beoordeling (Standaard Evaluatie Protocol) is de cyclus 2011-2016 afgesloten. Inmiddels is begonnen met de voorbereiding van de tussenrapportage van de komende cyclus. Ter ondersteuning hiervan is het systeem PURE in gebruik genomen dat zorgt voor de registratie van publicaties en data over societal relevance en valorisatie. Het afgelopen jaar zijn veel organisatiesystemen gemoderniseerd.

3.1 Kwaliteit en veiligheid

Voor de duurzame registratie van onderzoeksdata is een elektronisch labjournaal (e-lab journal) geïmplementeerd en zijn de voorbereidingen getroffen voor de implementatie van het dataopslagsysteem genaamd workspace waarmee in een veilige omgeving gewerkt kan worden met onderzoeksdata. Hiermee wordt registratie en opslag van preklinische data volledig geborgd.

Research Register en Research Toolbox 
In het UMCG Research Register zijn in 2017 890 wetenschappelijke onderzoeken geregistreerd. Hiervan zijn 277 WMO-plichtig, waarbij de risicoclassificatie als volgt is gedefinieerd: 19 studies hoog, 80 medium en 178 verwaarloosbaar risico. Van de 890 onderzoeken is het UMCG bij 641 de sponsor/verrichter. 
De toolbox clinical research is onderdeel geworden van een bredere Research Toolbox, waar ook de UMCG H2020 Consortium Grant Application Tool onderdeel van is, om de onderzoeker beter te kunnen ondersteunen tijdens het gehele proces van concept tot closure van een project. In 2017 zijn vrijwel alle checklijsten in de Research Toolbox verbeterd en gebruikersvriendelijker gemaakt. 

Niet-WMO-plichtig onderzoek 
Het UMCG beoogt al het populatieonderzoek en klinisch onderzoek te toetsen dat in of vanuit het UMCG plaatsvindt en niet onder de WMO (Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen) valt. Hiermee komt het UMCG tegemoet aan juridische en maatschappelijke voorwaarden voor onderzoek. Eind 2017 is een pilot gestart onder vijf afdelingen en is een Centrale Toetsingscommissie ingericht. Deze toetst de onderzoeksactiviteiten aan het niet-WMO Kaderreglement waarin de regels staan waaraan de onderzoekers moeten voldoen.

Nieuwe richtlijnen voor embryo-onderzoek
De richtlijnen die gelden voor onderzoek met embryo’s voldeden niet meer. De richtlijnen (die dateren uit de jaren tachtig) verbieden het om een embryo langer dan twee weken te kweken. Dat is het moment waarop de eerste ontwikkeling van het zenuwstelsel verschijnt. Door de ontwikkeling van de huidige technieken verandert dat uitgangspunt, wetenschappers kunnen sinds kort kunstmatig weefsels maken die lijken op de vroegste stadia van embryo’s.

BROK-coördinatie 
Alle klinisch onderzoekers die betrokken zijn bij mensgebonden onderzoek zijn verplicht de basiscursus regelgeving en organisatie voor klinisch onderzoekers (BROK®) te volgen. De cursus bestaat uit een e-learning en een UMCG bijeenkomst, afgesloten met een nationaal examen. Het slagingspercentage van UMCG-deelnemers aan BROK-examens ligt rond de 82%.

Centrale Dienst Proefdieren 
In de Centrale Dienst Proefdieren (CDP), een gezamenlijke faciliteit van de RUG en het UMCG, worden met inachtneming van alle geldende regelgeving onderzoeken met proefdieren uitgevoerd. De implementatie van de herziene Wet op de Dierproeven is in 2017 voltooid en heeft geresulteerd in een goed functionerende Instantie voor Dierenwelzijn (IvD) binnen de CDP. Een audit specifiek gericht op de IvD, uitgevoerd door de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA), heeft dit ook nog eens bevestigd. De IvD draagt zorg voor een verantwoorde en professionele uitvoering van ethisch goedgekeurde experimenten met dieren. Vergunningen worden afgegeven door de landelijke Centrale Commissie Dierproeven (CCD). In 2017 zijn in de CDP 200 dierstudies door de IvD in behandeling genomen. De CDP heeft in 2017 stappen genomen om de bedrijfsvoering van de IvD nog beter te laten verlopen. In het bedrijfssysteem PRIS (Proefdier Registratie en Informatie Systeem) zijn bijvoorbeeld, in samenwerking met vier andere instituten in Nederland, modules ontwikkeld waarmee het archiveren, volgen en evalueren van studies nog beter verloopt. In 2018 vindt implementatie hiervan plaats.

HR Excellence 
Het UMCG mag het HR Excellence in Research-logo voeren (geïntroduceerd door de Europese Commissie). Het UMCG is beoordeeld als aantrekkelijke werkomgeving voor onderzoekers uit de hele wereld. De werving is transparant en er zijn veel mogelijkheden voor mobiliteit en loopbaanontwikkeling.

3.2 Publicaties, prijzen en promoties

3.2.1 Publicaties

Het jaarlijks aantal publicaties van het UMCG in internationaal erkende wetenschappelijke tijdschriften stijgt nog steeds.. Opvallend is de toename van het aantal artikelen in de New England Journal of Medicine. Daarnaast stonden er ook hooggewaardeerde artikelen in Nature Medicine, de Lancet en Nature.

Naam tijdschrift Aantal publicaties
Nature 3
Science 1
Lancet 12
New England Journal of Medicine 9
Lancet Oncology 3
Nature Medicine 1
Nature Genetics 17

3.2.2 Benoeming en prijzen

Deniz Baskent, hoogleraar Auditieve perceptie en Ute Bültmann, hoogleraar Arbeid en gezondheid, ontvingen een Vici-beurs uit de Vernieuwingsimpuls van NWO. Beide krijgen anderhalf miljoen euro om de komende vijf jaar een eigen onderzoeksgroep op te bouwen. Baskent en Bültmann zijn Rosalind Franklin Fellows.
Iris Jonkers en Sasha Zhernakova, beide van de afdeling Genetica, Judith Paridae (ERIBA) en Maaike Oosterveer (Kindergeneeskunde) ontvingen een Vidi-beurs van het NWO. Een Vidi-beurs is voor ervaren, succesvolle onderzoekers en bedoeld om gedurende 5 jaar onderzoek te doen. Jonkers doet onderzoek naar auto-immuunziekten, Zhernakova naar de microbiotica van moedermelk, Paridaen naar de samenstelling van de dochtercellen van stamcellen en Oosterveer naar de relatie tussen stofwisselingsstoornissen en kanker.
Anne Benjaminse (Bewegingswetenschappen), Lynn Boschloo (Psychiatrie), Terrin Tamati (KNO) en Niek Verweij (Cardiologie) ontvingen een Veni-beurs. Dit is een beurs voor excellente onderzoekers die net gepromoveerd zijn. Benjaminse gaat onderzoek doen naar motorisch leren om sportblessures te voorkomen, Boschloo gaat onderzoek doen naar depressiebehandeling, Tamati gaat onderzoek doen naar perceptie van spraak bij mensen met een cochleair implantaat en Verweij gaat onderzoek doen naar de activiteit van het hart tijdens inspanning. Ideeën 

Olga Sin en Ellen Dingemans ontvingen een NWO-Rubiconsubsidie. Het Rubicon is bedoeld om jonge, veelbelovende wetenschappers de mogelijkheid te geven internationale ervaring op te doen. Sin gaat aan het Max Planck Institute for Molecular Biomedicine in Münster onderzoeken hoe een verkeerde eiwitproductie is gerelateerd aan neurodegeneratieve ziekten. Dingemans gaat aan de University of Manchester onderzoek doen naar het effect van doorwerken na het pensioen op welbevinden.

Stefan Both is per 1 september 2017 benoemd tot hoogleraar klinische fysica met de leerstoel protonentherapie bij de Rijksuniversiteit Groningen ten behoeve van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). Both is de eerste hoogleraar in Nederland met de leerstoel protonentherapie.

3.2.3 Promoties

Het aantal promoties in 2017 bedroeg 191, waarvan zeven cum laude. 

3.3 Financiering

De omzet extern gefinancierde projecten is in 10 jaar met € 42 miljoen toegenomen, van € 33 miljoen in 2008 naar  € 75 miljoen in 2017. In 2017 steeg de omzet met 12%. Met name vanuit het bedrijfsleven neemt de financiering toe. Zie de grafiek hieronder voor het totale overzicht.

Ontwikkeling uitgaven 2e, 3e en 4e geldstroom 2007 t/m 2017 (exclusief Lifelines en contractonderwijs)

In euro's per jaar

3.3.1 Grote subsidies

Een gezamenlijk project van het UMCG, Radboudumc en het Antoni van Leeuwenhoek krijgt ruim 3,6 miljoen euro subsidie van KWF Kankerbestrijding. Met dit geld gaan de centra een biobank opzetten die beter inzicht gaat geven in waarom bepaalde tumorsoorten wel of niet op immuuntherapie reageren. 

Het UMCG en MAASTRO Clinic hebben ruim 1,5 miljoen euro subsidie ontvangen van KWF Kankerbestrijding. Hiermee gaan zij samen met HollandPTC in Delft, met alle andere universitair medische centra, het NKI/Antonie van Leeuwenhoek en het Prinses Máxima Centrum (PMC) een onderzoekinfrastructuur opzetten voor protonentherapie (ProTRAIT). Deze infrastructuur is wereldwijd uniek en biedt ongekende mogelijkheden om het onderzoek naar de effectiviteit en meerwaarde van deze nieuwe bestralingsbehandeling optimaal te ondersteunen. Het project duurt drie jaar.

KWF Kankerbestrijding heeft ruim een miljoen euro subsidie toegekend aan UMCG-onderzoekers. Valerie Wiersma ontving een Young Investigator Award van € 500.000,- voor haar onderzoek naar het voorkomen van therapieresistentie bij patiënten met acute myeloïde leukemie. Rob Coppes ontving eenzelfde bedrag voor zijn onderzoek naar de ontwikkeling van een transplantatieprotocol voor het herstel van schildklierweefsel na behandeling van schildklierkanker. De onderzoeksprojecten maken deel uit van het Cancer Research Center Groningen.

Het Articifal Intelligence Project DAME (Deep learning Algorithms for Medical image Evaluation) heeft in samenwerking met de afdeling Radiologie van het UMCG 1,1 miljoen euro subsidie gekregen van Interreg (Interreg is een Europees programma dat zich inzet voor grensvervaging in Europa. Interreg, betaald door de Europese Unie, probeert de samenwerking te bevorderen tussen regionale gebieden in verschillende landen). Het project ontwikkelt software waarmee artsen sneller een diagnose kunnen stellen en de radiotherapiebehandeling kunnen verbeteren. Het project wordt geleid door Peter van Ooijen en Marianne Sijtsema.

Het MS Centrum Noord-Nederland heeft 1,5 miljoen euro toegekend gekregen voor verschillende onderzoeken. Waaronder Susanne Kooistra, die € 400.000,- ontving voor onderzoek naar hoe microglia bijdragen aan de ontwikkeling van MS laesies, Wia Baron en Inge Zuhorn (€ 250.000,- euro voor onderzoek naar de afgifte van een nieuw eiwit in de hersenen voor herstel van myelineschade) en Jan Meilof en Erik de Vries (€ 300.000,- voor onderzoek naar het meten van de afbraak en het herstel van myeline in de hersenen en het ruggenmerg met betrekking tot PET). Ook kreeg het MS-centrum € 464.000,- tijdens het Goed Geld Gala van de Vriendenloterij. Het MS Centrum Noord-Nederland is een samenwerking op het gebied van de ziekte multiple sclerose (MS) van de afdelingen Neurologie van het Martini Ziekenhuis en het UMCG en de onderzoeksafdelingen Celbiologie en Neurowetenschappen. 

Het Europese Innovative Medicines Initiative kende 1,1 miljoen euro toe aan hoogleraar Medische Oncologie Liesbeth de Vries en hoogleraar Nucleaire Geneeskunde en Moleculaire Beeldvorming Erik de Vries. Zij doen onderzoek naar de mogelijkheid om met imaging technieken de veiligheid van geneesmiddelen te analyseren.
Het Eurocat-netwerk heeft 7 miljoen euro subsidie gekregen voor de opzet van een onderzoeksinfrastructuur om de kennis te vergroten over de gezondheid van kinderen met aangeboren aandoeningen. Eurocat Nederland, de onderzoeksgroep van Klinische Genetica in het UMCG, ontvangt daarvan € 350.000,-.

Hieronder het volledige overzicht van UMCG onderzoeksprojecten waar de EU (deels) aan meegefinancierd heeft:

EU projecten 2017

EU projecten 2017
Acronym project Geld door EU toegekend Deel dat UMCG ontvangt Soort financiering
BabyVir € 1.499.881 € 1.499.881 ERC Starting Grant
DRIVE € 3.890.065 € 255.374 Innovative Training Network (H2020)
Eat2beNICE € 11.148.190 € 802.021 Sustainable
EDIReX € 5.156.199 € 214.256 European Research Infrastructures (H2020)
ESIT ITN € 3.823.896 € 255.374 Innovative Training Network (H2020)
G4DSB € 1.531.625 € 412.243 ERC Starting Grant
HYBRID € 3.858.940 € 255.374 Innovative Training Network (H2020)
IB4SD-TRISTAN € 12.000.000 € 1.099.795 Innovative Medicine Initiative (H2020)
Keep Control € 3.059.313 € 255.374 Innovative Training Network (H2020)
MEDIRAD € 9.995.146 € 734.875 Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen
MESI-STRAT € 5.949.964 € 1.832.688 Societal Challenges (H2020)
MOODSTRATIFICATION € 5.963.750 € 471.750 Societal Challenges (H2020)
PROMINENT € 3.348.480 € 1.674.240 COFUND
Solve-RD € 15.361.621 € 650.000 Societal Challenges (H2020)
STOP-HF € 1.496.875 € 1.496.875 ERC Starting Grant
Stress Imaging € 1.454.713 € 1.454.713 ERC Starting Grant
TIN-ACT € 3.928.915 € 766.123 Innovative Training Network

3.3.2 Grants voor jong talent

UEF-JSM Talent Grant & Van der Meer-Boerema-stipendium 
Valerie Collij (MDL), Niels Grote Beverborg (Cardiologie) en Sebastiaan Lambooij (Klinische Farmacologie) ontvingen in november een Ubbo Emmius Fonds Junior Scientific Masterclass (UEF-JSM) Talent Grant (in totaal € 21.000,-). Rico Bense (Medische Oncologie), Thijs Stutvoet (Medische Oncologie), Marloes Nies (Endocrinologie), Bart van Dijken (Radiologie) en Hagma Workel (Gynaecologische oncologie) ontvingen een stipendium namens de Van der Meer-Boerema-stichting voor hun onderzoek binnen het domein van de oncologie (in totaal € 47.314,-). 

Young Investigator Grant 
Drie jonge onderzoekers van de afdeling Longziekten (Loes Kistemaker, Marieke Duiverman en Daan Pouwels) ontvingen een Young Investigator Grant van het Longfonds. De prijswinnaars kregen de persoonlijke subsidie om internationale werkervaring op te doen of een nieuwe onderzoekslijn op te zetten. Marieke Duiverman gaat onderzoek doen naar nachtelijke beademing bij mensen met COPD, Loes Kistemaker onderzoekt de rol van zenuwen in de longen bij het ontstaan van astma en Simon Pouwels focust in zijn onderzoek op een nieuw ontdekt eiwit dat ‘RAGE’ heet, dat een belangrijke rol lijkt te spelen bij het ontstaan van COPD.

3.4 Maatschappelijke betrokkenheid

Het UMCG zet in op maatschappelijke impact van haar activiteiten. Maatschappelijke impact wordt bereikt door samenwerking met regionale organisaties zoals scholen, kinderopvanglocaties, ACLO en sportverenigingen. Er worden gezamenlijke activiteiten georganiseerd naar behoefte van deze organisaties op het terrein van gezonde voeding, bewegen en de rookvrije generatie. Via het Healthy Ageing Team worden experts van het UMCG (zorgprofessionals, diëtisten, fysiotherapeuten en onderzoekers) betrokken bij workshops, demonstraties en lezingen. Een aantal projecten worden via het Akkoord van Groningen gefinancierd of door de organisaties zelf en daarbij levert het UMCG een in-kind (in natura) bijdrage. 

Healthy Ageing Week: Stralend 100! Editie 2017
In oktober is de Healthy Ageing Week: Stralend 100! georganiseerd. Deze week werd georganiseerd door het UMCG (coördinator), RUG, Hanzehogeschool, Gemeente Groningen, Groninger Forum en Healthy Ageing Network Northern Netherlands. In deze week zijn door genoemde partners 22 activiteiten georganiseerd met name gericht op de doelgroep kinderen en hun (groot)ouders. Het doel van de week was bewustwording creëren rondom Healthy Ageing/ gezond leven en laten zien hoe spannend wetenschap is. 
De week was succesvol; er zijn veel bezoekers op afgekomen, bewoners (kinderen) in de wijk zijn bereikt, er is veel media-aandacht gegenereerd. 

Rookvrije Stad
Met de focus op Healthy Ageing spelen UMCG, RUG en andere partners in toenemende mate een rol in  preventie; niet roken is daarbij een belangrijk onderdeel. In 2016 heeft het UMCG het initiatief genomen dit onderwerp te agenderen bij het college van B&W in het kader van de Gezonde Stad. De Gezonde Stad (= Akkoord)partners hebben dit onderwerp omarmd. In april 2017 hebben 9 organisaties op de bühne gestaan om te tekenen voor steun aan ‘Groningen is op weg naar een rookvrije generatie’, nu kortweg de Rookvrije Stad-ambitie. Het UMCG en de RUG maken hiervan onderdeel uit. Op stadsniveau zijn er inmiddels meer dan 25 organisaties aangesloten. Het UMCG en de RUG zitten beide in de kerngroep Rookvrije Stad. Naast een duidelijke inhoudelijke ambitie (minder doden en chronisch zieken door tabaksverslaving) heeft dit Groningen ook duidelijk landelijk gepositioneerd en past het goed in de Healthy Ageing ambitie van het UMCG.

UMCG Leefstijlwijzer
Het UMCG heeft gezond ouder worden als focus in onderwijs, onderzoek en patiëntenzorg. Hoewel patiënten in het ziekenhuis komen voor een diagnose en behandeling van ziekte, wil het UMCG de bewustwording van een gezonde leefstijl onder bezoekers en medewerkers vergroten. Op medisch vlak kan het UMCG veel voor patiënten betekenen, maar als het om leefstijl gaat ligt er ook een verantwoordelijkheid bij de patiënt zelf. Daarom is in december 2016 besloten een pilot te starten waarbij gratis, anoniem, vrijwillig en vrijblijvend leefstijladvies gegeven wordt. Deze pilotfase is in 2017 zes maanden uitgevoerd in de wachtkamers van drie poliklinieken in het UMCG. De haalbaarheid is aangetoond, de drie pilots op de drie poliklinieken zijn geïmplementeerd. Verder is uit de pilotfase gebleken dat ook de doelen over bewustwording ruimschoots behaald zijn. In 2018 zal de leefstijlbalie geopend worden in het UMCG.

3.4.1 Delen van nieuwe inzichten met onze belanghebbenden

Healthy Ageing: online en in het Dagblad van het Noorden
Healthy Ageing is al tien jaar het speerpunt van het UMCG. Wat doen UMCG-medewerkers om gezond ouder worden mogelijk te maken? Het UMCG plaatst wekelijks nieuwe verhalen van collega’s uit de zorg, onderwijs en onderzoek gezond ouder worden op www.healthyageing.umcg.nl. Tweemaal per jaar verschijnt er een bijlage Active and Healthy Ageing bij het Dagblad van het Noorden gecoördineerd door het Healthy Ageing Network Northern Netherlands (HANNN) waar het UMCG een bijdrage aan levert. Tevens staan in paragraaf 3.4 een aantal voorbeelden beschreven hoe het UMCG haar kennis deelt met het algemene publiek over Healthy Ageing (onder andere Healthy Ageing Week).

Medische Publieksacademie 
Het UMCG heeft een aantal jaren geleden samen met het Dagblad van het Noorden de Medische Publieksacademie opgericht. Met deze academie wil het UMCG een brug slaan tussen het toponderzoek dat in het UMCG plaatsvindt en de interesse hiervoor bij het publiek. De lezingen zijn voor iedereen geschikt, medische kennis is niet nodig om de lezingen te kunnen volgen. De onderwerpen worden mede bepaald door de wensen van het publiek. In 2017 vonden lezingavonden plaats rond de medische thema’s antibiotica resistentie, hartfalen (kunst- en ruilhart), ouder worden & bewegen, ADHD, voedselallergie bij kinderen, longkanker , ongeneeslijke zieke kinderen, stamceltransplantatie, ernstig ongeluk, hoe verder?, chronische darmontsteking en schildklierproblemen.

Start Medische Jeugd Academie
Het UMCG startte in 2017 met een nieuwe activiteit: de Medische Jeugdacademie. Zo wil het UMCG kinderen van groep 7 en 8 van de basisschool kennis laten maken met het onderwerp gezondheid en gezond ouder worden. Drie à vier keer per jaar kunnen 80 kinderen een les over een medisch onderwerp volgen van een arts, in een collegezaal. De eerste Medische Jeugdacademie ging over longen. Na afloop van het college van Hiske van Duinen en Elianne Vrijlandt konden de kinderen in een practicum zelf zien hoe de conditie van de longen wordt gemeten, en zelf ervaren hoe het is om met weinig lucht te bewegen.

Weekend van de Wetenschap
Het UMCG nam deel aan het landelijke Weekend van de Wetenschap. Tijdens dit evenement konden inwoners van Groningen onder andere laboratoria bezoeken, onderzoekers spreken en ‘serious gamen’. Het weekend was tevens de start van de Healthy Ageing week in de stad Groningen, met gezonde activiteiten voor iedereen. 

Healthy Ageing Lezingen 
In 2016 is gestart met de Healthy Ageing Lezingen reeks in het UMCG. De lezingen vinden twee keer per jaar plaats; in het voorjaar en in het najaar. Het doel van de lezingen is collega’s en studenten informeren en inspireren in hun dagelijks werk over Healthy Ageing in de zorg. Inmiddels hebben vier lezingen plaatsgevonden over de thema’s roken (Wanda de Kanter), obesitas (Liesbeth van Rossum) in 2016 en over bewegen (Willem van Mechelen) en mentale gezondheid (Brenda Penninx) in 2017. Alle lezingen zijn bezocht door 250 – 400 collega’s. In 2018 worden weer twee lezingen georganiseerd. 

KennisInZicht 
KennisInZicht is het online magazine van het UMCG dat wetenschappelijk onderzoek toegankelijk maakt voor een breed publiek. KennisInZicht brengt nieuws, achtergronden en interviews en bereikte in 2017, mede door de nieuwsbrief en twitteraccount @KennisInZicht ruim 60.000 lezers. De onderwerpen worden thematisch gepresenteerd. Alle thema’s hebben een relatie met een of meer speerpunten van het UMCG. Zie www.kennisinzicht.umcg.nl voor meer informatie. 

In het nieuws 
Het UMCG is regelmatig met onderzoeksprestaties in het nieuws. Een leuk nieuwsbericht was bijvoorbeeld de geboorte van baby Olaf; de eerste baby die geboren is in het Lifelines NEXT-onderzoek. LifeLines NEXT is een onderzoek van de afdelingen Verloskunde, Kindergeneeskunde en Genetica in samenwerking met Lifelines. Het onderzoek startte in 2016 en volgt 1500 zwangere LifeLines-deelneemsters en hun toekomstige kinderen, vanaf de derde maand in de zwangerschap tot 1 jaar na de geboorte. Doel van het onderzoek is een verklaring te vinden waarom de ene mens in de loop van zijn leven een chronische ziekte krijgt en de andere niet.

3.4.2 Valorisatie en werkgelegenheid

Center for Development and Innovation
Valorisatie van kennis en expertise is een belangrijke eis voor veel wetenschappelijk onderzoek. De vertaling van wetenschappelijke resultaten naar voor de maatschappij bruikbare kennis en technologie is de afgelopen jaren een belangrijk vereiste geworden voor overheid en subsidieverstrekkers. De valorisatieactiviteiten van het UMCG zijn belegd bij het Center for Development and Innovation (CDI). Het UMCG werkt op dit terrein samen met de RUG. Naast actieve screening van resultaten op toepasbaarheid richt het CDI zich vooral op de ontwikkeling en het onderhouden van samenwerkingsverbanden met het bedrijfsleven. Medewerkers van CDI hebben ook in 2017 afdelingen geïnformeerd over mogelijkheden om IP (intellectueel eigendom) te vestigen en over het IP-beleid van het UMCG en de RUG. Ruim 100 UMCG-medewerkers zijn geadviseerd over intellectueel eigendom-issues en desgewenst begeleid bij het beschermen van hun intellectueel eigendom. Zo zijn in 2017 acht octrooiaanvragen ingediend en zijn elf IP-licentiecontracten afgesloten met bedrijven. Daarnaast zijn vier start ups opgericht.

Valorisatie indicatoren

Valorisatie indicatoren
  2014 2015 2016 2017
Samenwerking met non-profit organisaties 200 209 242 225
Samenwerking met profit organisaties 519 582 609 643
Octrooi aanvragen 7 14 8 8
Licentieovereenkomsten 4 8 9 11
Ondernemerschap, spin-off bedrijven 3 1 2 4

Voor het organiseren van de samenwerking met het bedrijfsleven werkt het UMCG met een vijftal thema’s: Farma, Diagnostiek, Medische Technologie, Voeding en ICT. Binnen elk van deze thema’s ontwikkelt het UMCG samenwerkingsverbanden met bedrijven, zowel met regionale (vooral MKB-bedrijven) als met multinationals. In 2017 is het aantal samenwerkingsprojecten met bedrijven verder gegroeid. Voor het verder ontwikkelen van deze samenwerkingen heeft het CDI samen met de afdeling Financiën middelen vanuit de TKI-regeling (Topconsortia voor Kennis en Innovatie) verworven. Naast technology transfer en publiek-private samenwerking zet het CDI in op het ontwikkelen van een aantal zwaartepunten voor toegepast onderzoek en innovatie zoals biomarkerontwikkeling, 3D-printen & 3D-visualisatie, e-Health, biobanking en drug development. Deze speerpunten, georganiseerd in Innovation Centers, dragen bij aan het Healthy Ageing programma van het UMCG en bieden innovatiekansen voor het bedrijfsleven en voor het UMCG zelf. Het CDI werkt hierbij intensief samen met afdelingen in het UMCG en externe partijen, waar mogelijk ondersteund door subsidies en/of private investeringen. Zo zijn in 2017 samen met regionale partners twee nieuwe proeftuinen ontwikkeld die een subsidie hebben ontvangen vanuit het EFRO-programma van SNN: i-Initiate en Move2Innovate. Bovendien zijn in nauwe samenwerking met regionale MKB-bedrijven een tiental innovatieprojecten opgezet die financiering hebben ontvangen vanuit het EFRO-programma.

Triade 
Veel valorisatie projecten worden door het CDI in nauwe samenwerking uitgevoerd met de Stichting Triade. Dit is een netwerkorganisatie die onderzoekers en (startende) ondernemers ondersteunt bij de ontwikkeling van producten, administratie, huisvesting en financiering. Triade investeert zelf of via investeringsfondsen in startups op het gebied van life sciences en Healthy Ageing. Triade speelt ook een rol als aanjager bij de vorming van Campus Groningen, een samenwerkingsverband tussen de Healthy Ageing Campus rond het UMCG complex en de Zernike Campus van de Faculty of Science and Engineering. Campus Groningen neemt binnen Nederland een vooraanstaande positie in op gebied van valorisatie activiteiten. De samenwerking binnen Campus Groningen vindt verder een gemeenschappelijke basis in de Research & Valorisation Office van de RUG. 

Innovation Centers 
De combinatie van top-expertise en geavanceerde faciliteiten met toepassingsgericht ondernemerschap vormen goede ingrediënten voor succesvolle publiek-private samenwerkingen in de Innovation Centers. Het in 2015 opgerichte Biomarker Bay heeft haar opdrachtenportfolio in 2016 uitgebreid en reeds meerdere projecten afgerond. In 2017 is Tracer (www.tracergroningen.com) opgericht. Tracer is een Innovation Center waarin chirurgie, MDL, de apotheek en CDI samenwerken aan het doorontwikkelen en toepassingsrijp maken van fluorescent gelabelde tracers gecombineerd met fluorescentie imaging. In 2017 is een aantal projecten met regionale en internationale bedrijven gestart.
 
Innovatieve geneesmiddelen 
Voor het aanjagen van de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen wordt intensief samengewerkt met MKB-bedrijven in de regio. Voor het versterken van projecten op het gebied van geneesmiddelontwikkeling zijn in de Pharma Portal twee ervaren business developers actief. Zij hebben in 2017 al enkele tientallen projecten begeleid. Voor de financiering van dergelijke projecten is in 2017 het Pharma Connect Capital fonds opgericht met investeringen van regionale bedrijven, overheden en instellingen. Voor het aanjagen van innovaties op het gebied van de medische technologie heeft Triade zich aangesloten bij het in 2017 opgerichte Blue Sparrows fonds.

EIT Health 
Na een succesvolle start in 2016 heeft het UMCG zijn EIT Health projectportfolio in 2017 verder uitgebreid. Voornamelijk in het innovatie & ondernemerschapsprogramma. Zo is het UMCG kartrekker van het Pointlab-programma dat zich richt op het promoten van publiek-private samenwerkingen met biobanken en populatie data. Daarnaast participeert het UMCG in twee grote innovatieprojecten: één gericht op artificiële intelligentie in medische beeldvorming bij de diagnose van longkanker (LUCINDA) en één in de validatie van een nieuwe biomarker voor vroeg-stadium prostaatkanker (STHLM3). Naast deze nieuwe activiteiten werd voor zowel het bestaande VentureLab Health ondernemerschapsprogramma (in samenwerking met University of Groningen Centre of Entrepreneurship) alsook voor de International Master in Innovative Medicine (IMIM) in 2017 opnieuw financiering verworven via EIT Health. Totale opbrengsten voor het UMCG en de RUG tezamen bedroegen in 2017 € 500.000, de maximaal toegestane jaarlijkse opbrengst voor zogenaamde associate partners (€ 250.000,- per partner per jaar). 

Northern Knowledge
Northern Knowledge (voorheen Consortium voor Valorisatie en Ondernemerschap, CVO) is het valorisatieprogramma van de Rijksuniversiteit Groningen, UMCG en Hanzehogeschool Groningen. Het richt zich op financiering van innovatieve ondernemers, ondernemerschaps-bevordering en op stimulering van samenwerking van de kennisinstellingen met het innovatief bedrijfsleven.